پرداخت مهریه برای بسیاری از زوجین به یک چالش جدی حقوقی تبدیل شده است. در شرایطی که زوج توان مالی کافی برای پرداخت یکجای مهریه را ندارد، قانون این امکان را پیشبینی کرده که با ارائه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه، تقاضای تقسیط یا کاهش فشار پرداخت را مطرح کند.
اعسار از پرداخت مهریه چیست؟
اعسار در اصطلاح حقوقی یعنی ناتوانی مالی فرد از پرداخت بدهی. وقتی مرد نتواند مهریه همسر خود را به صورت یکجا پرداخت کند، میتواند با استناد به مقررات مربوط به اعسار، از دادگاه درخواست کند که پرداخت مهریه به صورت اقساط تعیین شود.
بر اساس مقررات مربوط به مهریه در قانون مدنی و همچنین قواعد مربوط به اعسار در قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، زوج در صورت اثبات عدم تمکن مالی میتواند از مزایای تقسیط بهرهمند شود.
چه زمانی میتوان دادخواست اعسار از مهریه داد؟
دادخواست اعسار معمولاً در دو حالت مطرح میشود:
- زمانی که حکم قطعی پرداخت مهریه صادر شده باشد.
- زمانی که اجرائیه مهریه صادر و زوج ملزم به پرداخت شده باشد.
نکته مهم این است که صرف ادعای نداشتن پول کافی نیست؛ بلکه باید این موضوع در دادگاه اثبات شود.
شرایط پذیرش اعسار از پرداخت مهریه
برای اینکه دادگاه با اعسار موافقت کند، باید شرایط زیر وجود داشته باشد:
- نداشتن اموال کافی برای پرداخت مهریه
- نداشتن درآمد متناسب با مبلغ محکومبه
- ارائه دلایل و مدارک معتبر
- معرفی شهود برای تأیید وضعیت مالی
دادگاه وضعیت مالی فرد را به طور دقیق بررسی میکند؛ از جمله حسابهای بانکی، املاک، خودرو، حقوق ماهیانه و سایر داراییها.
مدارک لازم برای دادخواست اعسار از مهریه
اگر قصد دارید دادخواست اعسار از پرداخت مهریه ثبت کنید، باید بتوانید ناتوانی مالی خود را بهصورت مستند و قابل اثبات نشان دهید. صرف ادعا کافی نیست و دادگاه وضعیت مالی شما را دقیق بررسی میکند.
در ادامه مهمترین مدارک مورد نیاز را بهصورت کامل و کاربردی میبینید:
تصویر حکم قطعی مهریه یا اجرائیه
- کپی دادنامه قطعی محکومیت به پرداخت مهریه
- یا برگه اجرائیه صادرشده از اجرای احکام
این مدرک نشان میدهد شما به پرداخت مهریه محکوم شدهاید.
استشهادیه محلی (شهادت شهود)
یکی از مهمترین مدارک اعسار است.
باید:
- حداقل دو نفر شاهد داشته باشید
- شهود از وضعیت مالی شما اطلاع واقعی داشته باشند
- مشخصات کامل و امضا درج شود
دادگاه معمولاً شهود را برای ادای شهادت احضار میکند.
لیست کامل اموال و داراییها
طبق مقررات قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، محکومعلیه مکلف است فهرست کلیه اموال خود را اعلام کند.
شامل:
- املاک
- خودرو
- حسابهای بانکی
- سهام
- مطالبات از دیگران
⚠️ پنهان کردن اموال میتواند تبعات قانونی داشته باشد.
مدارک مربوط به درآمد
بسته به وضعیت شغلی شما:
- فیش حقوقی (در صورت کارمند بودن)
- قرارداد کار
- گواهی اشتغال به کار
- جواز کسب (برای مشاغل آزاد)
- اظهارنامه مالیاتی
دادگاه بررسی میکند درآمد شما با میزان مهریه چه تناسبی دارد.
پرینت گردش حساب بانکی
گاهی دادگاه برای بررسی واقعی بودن ادعای اعسار، گردش حساب چند ماه اخیر را مطالبه میکند.
مدارک مربوط به هزینههای زندگی
در برخی موارد ارائه مدارکی مثل:
- اجارهنامه
- اقساط وام
- هزینههای درمانی
- نفقه فرزندان
میتواند در اثبات فشار مالی مؤثر باشد.
نحوه تنظیم دادخواست اعسار از پرداخت مهریه
در متن دادخواست باید به موارد زیر اشاره شود:
- مشخصات طرفین
- شماره پرونده مهریه
- میزان محکومبه
- توضیح کامل درباره وضعیت مالی
- درخواست تقسیط مهریه
در پایان نیز باید صراحتاً از دادگاه تقاضا شود با توجه به عدم توانایی مالی، حکم به تقسیط مهریه صادر کند.
روند رسیدگی به دادخواست اعسار در دادگاه
پس از ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده به شعبه رسیدگیکننده ارجاع میشود. دادگاه:
- وضعیت مالی زوج را بررسی میکند.
- شهود معرفیشده را استماع میکند.
- استعلامهای لازم از مراجع مختلف میگیرد.
- در صورت احراز اعسار، دادگاه مبلغ پیشپرداخت و میزان اقساط ماهانه را تعیین میکند.
در صورت رد اعسار چه میشود؟
اگر دادگاه تشخیص دهد که فرد توان مالی دارد یا اعسار را صوری بداند:
- دادخواست رد میشود.
- امکان تجدیدنظرخواهی وجود دارد.
- در صورت امتناع از پرداخت، امکان اعمال ضمانت اجرای قانونی وجود خواهد داشت.
نکات مهم و کاربردی درباره اعسار مهریه
- اعسار به معنای بخشیده شدن مهریه نیست؛ فقط نحوه پرداخت تغییر میکند.
- در صورت بهبود وضعیت مالی، زوجه میتواند درخواست تعدیل اقساط بدهد.
- پنهان کردن اموال میتواند تبعات کیفری داشته باشد. (چگونه شکایت کیفری تنظیم کنیم؟)
- معرفی شهود معتبر بسیار اهمیت دارد.
سوالات پرتکرار درباره دادخواست اعسار از مهریه
آیا میتوان همزمان با دادخواست مهریه، اعسار هم داد؟
بله، در برخی موارد امکان طرح همزمان وجود دارد؛ اما معمولاً پس از صدور حکم محکومیت مالی مطرح میشود.
اگر شغل آزاد داشته باشم، امکان اعسار هست؟
بله، اما باید میزان درآمد واقعی و هزینههای زندگی اثبات شود.
آیا اعسار دائمی است؟
خیر، در صورت تغییر شرایط مالی، امکان درخواست تعدیل وجود دارد.
نمونه دادخواست اعسار از پرداخت مهریه
در ادامه یک نمونه کلی از متن دادخواست اعسار ارائه میشود:
ریاست محترم شعبه … دادگاه خانواده شهرستان …
با سلام
اینجانب ………….. فرزند ………….. به شماره ملی …………..، به موجب دادنامه شماره ………….. صادره از آن شعبه محترم، به پرداخت تعداد ………….. سکه تمام بهار آزادی بابت مهریه در حق زوجه محکوم گردیدهام.
نظر به اینکه در حال حاضر فاقد اموال و دارایی کافی جهت پرداخت یکجای محکومبه میباشم و درآمد اینجانب صرف هزینههای ضروری زندگی میشود، توانایی پرداخت نقدی مهریه را ندارم.
بدین وسیله با استناد به مقررات اعسار مندرج در قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، تقاضای صدور حکم بر اعسار از پرداخت یکجای مهریه و تعیین اقساط متناسب با وضعیت مالی اینجانب را دارم.
شهود اینجانب به شرح استشهادیه پیوست، آمادگی حضور در دادگاه و ادای شهادت را دارند.
با تشکر
نام و نام خانوادگی
امضاء
تاریخ