سرقت تعزیری نوعی سرقت است که مشمول حد شرعی نمیشود و مجازات آن توسط قانون و قاضی تعیین میشود. برخلاف سرقت حدی که مجازات آن مشخص و ثابت است (مثل قطع دست)، سرقت تعزیری بسته به شرایط جرم و مرتکب، میتواند شامل حبس، شلاق، جزای نقدی یا ترکیبی از آنها باشد.
شرایط سرقت تعزیری
مطابق ماده 651 قانون مجازات اسلامی: “هر گاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی تمام 5 شرط ذیل را دارا باشد، تعزیری تلقی می گردد:
1) اگر سرقت در شب باشد.
2) سارقین 2 نفر یا بیشتر باشند.
3) یک یا چند نفر از آن ها حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشد.
4) سارق از دیوار بالا رفته باشد، یا حرز را شکسته باشد (حرز به مکانی گفته می شود که مال جهت جلوگیری از سرقت در آنجا نگهداری می گردد).
5) سارق یا سارقان در حین سرقت به کسی آزار رسانده باشد یا کسی را تهدید کرده باشد.

سرقت تعزیری به سرقتی گفته میشود که شرایط لازم برای سرقت حدی را نداشته باشد. به عبارت دیگر، اگر سرقتی واجد شرایط مندرج در ماده ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی نباشد، به عنوان سرقت تعزیری شناخته می شود.
انواع سرقت تعزیری
سرقت تعزیری به دو نوع ساده و مشدد تقسیم می شود:
سرقت تعزیری ساده
به سرقتی گفته میشود که تحت شرایط خاصی واقع نشده باشد. به عبارت دیگر، این نوع سرقت شامل مواردی است که در آن سارق به تنهایی و بدون استفاده از سلاح یا تهدید، اقدام به ربودن مال دیگری میکند.
مثال: فردی در یک فروشگاه شلوغ، بدون اینکه کسی متوجه شود، یک گوشی موبایل را از جیب یک مشتری دیگر میدزدد. این نوع سرقت به عنوان سرقت تعزیری ساده شناخته میشود.
مجازات سرقت تعزیری ساده شامل حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال و تا 74 ضربه شلاق است.
سرقت تعزیری مشدده
سرقت مشدده به سرقتی گفته میشود که با شرایط خاصی همراه باشد که مجازات آن را تشدید میکند. این شرایط شامل موارد زیر است:
سرقت در شب
یکی از انواع سرقتهای مشدد است که به دلیل وقوع در شب، مجازات سنگینتری نسبت به سرقت در روز دارد. طبق ماده ۶۵۴ قانون مجازات اسلامی، اگر سرقت در شب انجام شود و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یکی از آنها حامل سلاح (چه به صورت ظاهر و چه به صورت مخفی) باشد، مجازات آنها حبس از پنج تا پانزده سال و تا ۷۴ ضربه شلاق خواهد بود.
این نوع سرقت به دلیل شرایط خاصی که دارد، از جمله وقوع در شب و احتمال بیشتر ایجاد ترس و وحشت در قربانیان، با مجازات شدیدتری مواجه میشود. هدف از این مجازاتهای سنگین، جلوگیری از وقوع چنین جرایمی و حفظ امنیت عمومی است.
سرقت مقرون به آزار
به سرقتی گفته میشود که در آن سارق در حین ارتکاب جرم، مالباخته را مورد آزار و اذیت قرار دهد. این آزار و اذیت میتواند به صورت جسمی یا روانی باشد و باید همزمان با سرقت رخ دهد، نه قبل یا بعد از آن.
بر اساس ماده ۶۵۲ قانون مجازات اسلامی، اگر سرقت مقرون به آزار باشد یا سارق مسلح باشد، مجازات آن حبس از سه ماه تا ده سال و تا ۷۴ ضربه شلاق است. اگر در حین سرقت، جرحی نیز به مالباخته وارد شود، سارق به حداکثر مجازات مذکور محکوم میشود.
شرایطی که میتواند سرقت را مقرون به آزار کند شامل موارد زیر است:
- آزار جسمی: مانند ضرب و جرح مالباخته.
- آزار روانی: مانند تهدید به آسیب رساندن به مالباخته یا خانواده او.
- استفاده از سلاح: چه به صورت ظاهر و چه به صورت مخفی.
- تهدید به افشای اطلاعات شخصی یا حیثیتی: مانند تهدید به افشای اطلاعات خصوصی مالباخته.
این نوع سرقت به دلیل ایجاد ترس و وحشت بیشتر در مالباخته و جامعه، با مجازاتهای سنگینتری مواجه است.
سرقت مسلحانه
به سرقتی گفته میشود که در آن سارق یا سارقان از سلاح گرم یا سرد استفاده میکنند. این نوع سرقت به دلیل استفاده از سلاح و ایجاد ترس و وحشت بیشتر در قربانیان، مجازات سنگینتری نسبت به سایر انواع سرقت دارد
طبق ماده ۶۵۱ قانون مجازات اسلامی، اگر سرقت مسلحانه در شب انجام شود و سارقان دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یکی از آنها سلاح (ظاهر یا مخفی) حمل کند و کسی را ضمن سرقت آزار یا تهدید کند، مجازات آنها حبس از پنج تا بیست سال و تا ۷۴ ضربه شلاق خواهد بود. همچنین طبق ماده 652 قانون مجازات اسلامی، اگر سرقت مسلحانه مقرون به آزار و اذیت باشد، مجازات آن حبس از سه ماه تا ده سال و تا ۷۴ ضربه شلاق است.
- شرایطی که میتواند سرقت را مسلحانه کند شامل موارد زیر است:
- حمل سلاح گرم یا سرد: مانند تفنگ، چاقو، قمه و غیره.
- آزار و اذیت قربانی: چه به صورت جسمی و چه به صورت روانی.
- تهدید به استفاده از سلاح: حتی اگر سلاح به کار گرفته نشود، ولی تهدید به استفاده از آن وجود داشته باشد.
این نوع سرقت به دلیل خطرات بالایی که برای جامعه دارد، با مجازاتهای سنگینتری مواجه است تا از وقوع چنین جرایمی جلوگیری شود.

مجازات سرقت تعزیری چیست ؟
مجازات این سرقت در باب تعزیرات قانون مجازات اسلامی ذکر گردیده و برای این نوع شکایت سرقت فقط یک نوع مجازات در نظر گرفته نشده است و با توجه به اینکه در چه شرایطی محقق گردیده دارای مجازات متفاوتی است (مانند زمانی که سرقت همراه با سلاح بوده باشد یا بدون سلاح یا هنگام یک حادثه باشد یا در حالت عادی).سرقت تعزیری سرقتی است که مشمول حد شرعی نمیشود و مجازات آن بر اساس قانون و نظر قاضی تعیین میشود. مجازاتها بسته به شرایط جرم و مرتکب متفاوت است و میتواند شامل موارد زیر باشد:
۱. حبس
- مجرم میتواند به مدت چند ماه تا چند سال به حبس محکوم شود.
- مدت حبس بسته به ارزش مال مسروقه، تعداد دفعات سرقت و شرایط ارتکاب متفاوت است.
۲. شلاق
- در برخی موارد، قاضی علاوه بر حبس، حکم شلاق تعزیری نیز صادر میکند.
۳. جزای نقدی و بازگرداندن مال
- مجرم ممکن است مال مسروقه را بازگرداند یا جریمه نقدی پرداخت کند.
۴. ترکیبی از مجازاتها
بسته به شرایط، قاضی میتواند ترکیبی از حبس، شلاق و جریمه نقدی برای مجرم در نظر بگیرد.
مجازات سرقت در راه ها و شوارع
معمولاً این نوع سرقت ها به دو صورت مخفیانه (جیب بری) و علنی (کیف قاپی) انجام می گردد لذا از لحاظ قانونی این دو با یکدیگر متفاوت است.اگر موضوع راهزنی بوده باشد و نتوان مرتکب را محارب تلقی نمود، دادگاه می تواند مطابق ماده 653 قانون مجازات اسلامی مرتکب را به 3 تا 5 سال حبس تعزیری و شلاق تا 74 ضربه محکوم نماید و اگر جرم صورت گرفته جیب بری و کیف قاپی در خیابان باشد، طبق ماده 657 قانون مجازات اسلامی، مجازات مرتکب 1 تا 5 سال حبس تعزیری و تا 74 ضربه شلاق خواهد بود.
مجازات سرقت همراه با اسلحه
از نظر قانونگذار سلاح شامل موارد ذیل می باشد:
1) انواع سلاح گرم از قبیل تفنگ و نارنجک
2) انواع سلاح سرد از قبیل شمشیر، کارد، قمه، چاقو و پنجه بوکس
3) انواع سلاح سرد جنگی مشتمل بر کاردهای سنگری متداول در نیروهای مسلح یا مشابه آنها و سرنیزه های قابل نصب روی تفنگ
4) انواع اسلحه شکاری شامل تفنگ های ساچمه زنی، تفنگ های مخصوص بیهوش کردن جانوران و تفنگ های ویژه شکار حیوانات آبزی
در این نوع سرقت مخفی با ظاهر بودن سلاح تفاوتی ندارد یعنی اگر سارق از سلاح استفاده نکرده باشد مشمول مجازات خواهد بود.
سرقت مسلحانه تعزیری دارای مجازات بین 5 تا 20 سال حبس تعزیری و هم چنین تا 74 ضربه شلاق می باشد.
مجازات سرقت همراه با آزار
سرقت مقرون به آزار، یکی از موارد سرقت تعزیری و از موارد سرقت های مشدد محسوب می گردد، در این نوع سرقت شدت و ابزار آزار شرط نمی باشد و می بایست تمام شرایط تعزیری را نیز دارا باشد تا مطابق ماده 652 قانون مجازات اسلامی مرتکب به 3 ماه تا 10 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق محکوم گردد.

نکات مهم در شکایت سرقت تعزیری
- هر چه سریعتر اقدام کنید، احتمال بازپسگیری اموال بیشتر است.
- حضور وکیل کیفری در پرونده میتواند روند پیگیری را سریعتر و مطمئنتر کند.
- اگر سرقت با تهدید یا خشونت انجام شده باشد، مجازات سنگینتر خواهد بود.
نمونه شکوائیه سرقت تعزیری
شاکی: (مشخصات فرد مال باخته)
مشتکی عنه: (مشخصات سارق و در صورت عدم شناسایی شخص ناشناس)
عنوان جرم: سرقت، تهدید، حمل سلاح سرد
تاریخ و محل وقوع جرم: تاریخ وقوع سرقت و محل انجام آن
دلایل: (دلایل اثبات ادعا از جمله تصاویر دوربین مدار بسته، شهادت شهود، صورتجلسه کلانتری، لیست اموال مسروقه و …)
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ——
با سلام
احتراماً در تبیین شکوائیه تقدیمی به استحضار می رساند؛
اینجانب در تاریخ —— ساعت 9 شب جلو درب منزل شخصی ام منتظر یکی از دوستانم بودم که شخصی سوار بر موتور سیکلت به اینجانب نزدیک و با بهانه پرسیدن آدرس در کنار بنده ایستاد و با قرار دادن چاقو روی شکمم و تهدید به ضرب و جرح، تلفن همراه و کیف پول و تمامی وجه نقد داخل آن و مدارک شناسایی اعم از کارت ملی و گواهی پایان خدمت و گواهی نامه رانندگی ام را به سرقت برده و متواری شد که فوراً با پلیس تماس گرفتم و گزارش مأمور کلانتری و تصویر دوربین مداربسته موجود در محل گواه صدق ادعا می باشد. همچنین پلاک موتور سیکلت به شماره ——— نیز شناسایی که تقاضای استعلام آن را دارم.
علیهذا با عنایت به مراتب معنونه رسیدگی قانون و مجازات سارق را از آن عالی مقام استدعا دارم.
بهتر است برای تنظیم شکواییه از یک وکیل پایه استفاده کنید حتی در صورتی که دسترسی به صورت حضوری را ندارید از وکیل آنلاین بنیاد حقوقی سخن آرا استفاده کنید